Biografie
Johannes Cornelis (Jan) van Ham, schilder en pottenbakker, wordt geboren in 1892 in Gouda in een gezin met vijftien kinderen. Hij begint op jonge leeftijd in 1904 als leerling-plateelschilder bij plateelbakkerij Zuid-Holland waar hij uitblinkt in de landschapsschilderkunst. Hij bekwaamt zich in decors met typisch Hollandse landschappen bestaande uit water en molens, het zogenaamde Paysage-decor. In 1908 overlijdt zijn moeder Wilhelmina Maria Lamers. Vader Cornelis Johannes van Ham hertrouwt een jaar later met Geertruida Maria Krijgsman.
Na het vervullen van zijn dienstplicht werkt Van Ham tijdelijk als volleerd plateelschilder bij kunstaardewerkfabriek St. Lucas in Utrecht en Tegel- en Fayencefabriek Amphora in Oegstgeest.
In 1912 verhuist hij weer naar Gouda waar hij als leerling gaat werken bij Chris Lanooij. Medeleerlingen in deze periode bij Lanooij zijn Cees Sluijter en Paul Hobbel. Zij verdiepen zich allen in de ambachtelijke techniek van de kunstpottenbakkerij. Vooral het gebruik van glazuren heeft de aandacht van Van Ham. Hij blijkt minder bedreven in het draaiwerk. De Franse werkwijze spreekt hem aan; dit was aardewerk van hoog niveau met zeer beperkte versiering. Van Ham blijft leerling in Gouda tot 1914.
Vanaf dit moment gaat Van Ham reizen, voornamelijk naar Zuid-Europa en Marokko. Hij doet hierbij inspiratie op voor later werk en verzamelt lokaal volksaardewerk.
Na de Eerste Wereldoorlog werkt Van Ham als freelance plateelschilder en -ontwerper bij Plateelbakkerij en Pijpenfabrieken Zenith in Gouda,
In 1919 trouwt hij met Adriana Jacoba van der Graaff en verhuist het echtpaar naar Utrecht waar zij werk vindt in het onderwijs. In 1920 is hij samen met Koen Mertens (1899-1953), Cees Muijen (1886-1971) en Eelke Snel (1899-1939) oprichter van pottenbakkerij De Vier Paddenstoelen in Utrecht. Hier wordt vooral gewerkt aan eenvoudig gebruiks- en sieraardewerk in grijze en lila kleur met bescheiden lijn- en vlakversiering. In de loop van de jaren verdwijnt deze simpeler decoratie om plaats te maken voor gekleurde spiralen of gestileerde voorstellingen van landschapjes, vogels of vissen.
In 1923 gaat hij als solist verder tot hij in 1941 – ongetwijfeld vanwege de Tweede Wereldoorlog – zijn werkplaats verkoopt aan pottenbakkerij ’t Bolwerk en zich vooral richt op het schilderen. Vanaf 1945 besluit hij echter weer te gaan pottenbakken in ’t Bolwerk in Utrecht.
In 1952 wordt een jubileumvoorstelling van het werk van Van Ham georganiseerd in Museum Het Catharina Gasthuis in Gouda. In 1953 volgt een tentoonstelling van zijn schilderwerk door Het Utrechtse Genootschap Kunstliefde.
Hij blijft tot op hoge leeftijd vooral schilderen. Ook volgen diverse reizen naar Frankrijk, Spanje, Marokko, Joegoslavië, Griekenland, Noorwegen, Canada en Israël.
Hij overlijdt in 1989 in Utrecht.
monogram Van Ham
Referenties
- M. Singelenberg-Van der Meer. Nederlandse keramiek- en glasmerken 1880-1940. Zevende druk. Uitgeversmaatschappij ANTIEK Lochem bv. Lochem 2007.
- www.capriolus
- Titus M. Eliëns. Het Keramiek Boek. Nederlands vernieuwingsaardewerk 1878-1940. Uitgeverij Waanders bv. Zwolle 2006.
- Susanne Weide; met medewerking van Dik Doesberg. Pottenbakkerij De Vier Paddenstoelen 1920-1950. Uitgeverij Optima, Vianen, 2004. Nobelreeks deel 11. ISBN 90 76940 12 6.
